Thematisch overzicht

Hoe werd iemand een vrijzinnig humanist? Familie was, zoals steeds, een belangrijke factor. Welke rol speelden vader en moeder, of broers en zussen? Vaak gaven de ouders hun levensovertuiging of politieke beschouwing door aan hun kinderen. Of net niet, en verzetten de kinderen zich tegen hun denkbeelden.

In een overwegend katholieke regio als Vlaanderen liepen kinderen school in vrije scholen en colleges, en werden athenea niet zelden gestigmatiseerd. Vanuit de traditie werden vaak de grote katholieke rituelen gevolgd, zoals dopen, communies en vormsels. Maar lentefeesten en Feesten Vrijzinnige Jeugd wonnen vanaf de jaren '60 aan belang. Meestal was het de lokale leerkracht niet-confessionele zedenleer, of de afdeling van de Oudervereniging voor de Moraal, die hiertoe het initiatief nam. Leerkrachten speelden sowieso een rol in de ontwikkeling tot vrijzinnig humanist.

Op een bepaald ogenblik koos iemand dan voor vrijzinnigheid. Soms gebeurde dat al tijdens de jeugd, op school tijdens de studietijd of nog veel later. Die keuze kon voortkomen uit een crisis en een breuk veroorzaken, of groeide juist heel geleidelijk aan.

Maar om tot vrijzinnigheid te kunnen komen, moest er eerst een idee zijn van wat het was. Een omschrijving is dan nodig. In die omschrijving stond (en staat nu nog) de vrijheid en onafhankelijkheid van de mens vaak centraal. Maar van de vrijzinnig-humanistische levensbeschouwing bestond eigenlijk geen waterdichte en altijd geldende definitie. Wat iemand als vrijzinnig beschouwde was daarom steeds louter persoonlijk en ingebed in historische patronen. Ethisch handelen, Vrij Onderzoek, het doorgeven van normen en waarden, en het verwijzen naar symbolen maakten er deel van uit. Er zijn talrijke andere factoren die de vrijzinnige met het vrijzinnig-humanisme verbond, op te noemen.

De vrijzinnig humanist beleefde zijn vrijzinnigheid door zich aan te sluiten bij een vereniging, zoals het Humanistisch Verbond. Of door zijn schouders te zetten onder meer gestructureerde instanties, zoals de Ontmoetingscentra. Belangeloos en op vrijwillige basis kon de vrijzinnig humanist zich inzetten als moreel consulent, betrokken zijn in jeugdwerking, of plechtigheden organiseren. Soms vond de humanist dat hij of zij moest reageren op ‘het klerikalisme’ (machtsuitoefening door de geestelijkheid), of dat er standpunten ten aanzien van maatschappelijke kwesties en levensbeschouwingen moestenworden ingenomen. De vrijzinnig humanist kon vanuit verschillende hoeken tegenkanting krijgen.

In het openbaar leven kon de vrijzinnig humanist een engagement opnemen in de uitbouw van de vrijzinnige gemeenschap. Hij of zij stelde zich soms strijdvaardig op, organiseerde evenementen en leverde bijdragen aan tijdschriften. Hij of zij werkte mee aan de structuren van het onderwijs. De leraren die vrijzinnig humanist waren wilden graag de lessen niet-confessionele zedenleer onderbouwen. Anderen werkten mee aan wetgeving en structuren rond ethische kwesties, zoals gezinsplanning, abortus, stervensbegeleiding en euthanasie.

Zowel op persoonlijk als professioneel vlak werd de vrijzinnig humanist vaak geïnspireerd en gemotiveerd door andere persoonlijkheden, gaande van lokale voorzitters tot professoren.

Bovenstaande links zijn gekoppeld aan pagina's waar u deze persoonlijke verhalen kan beluisteren. Via het schematisch overzicht aan de rechterzijde kan u steeds naar andere verhalen doorklikken. Indien u de volledige verhalenavond wil horen, dan kan dit via de pagina verhalenavonden.

Van een aantal vrijzinnige voorvechters en pioniers werd een interview afgenomen.

Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets van deze audio-opnames worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijk voorafgaande en schriftelijke toestemming van CAVA. De originele, volledige en niet-bewerkte opnames van de verhalenavonden zijn te beluisteren in de leeszaal van CAVA.

Reacties gesloten