Studentikoos en vrijzinnig

Op donderdagavond 8 mei 2014 werd het Centrum voor Academische en Vrijzinnige Archieven feestelijk geopend in aula QA van de Vrije Universiteit Brussel. Er waren gelegenheidsspeeches, een panelgesprek over studentikoziteit en vrijzinnigheid en een heuse modeshow!

Universiteitsarchivaris en coördinator van CAVA Frank Scheelings heette het publiek welkom. Aansluitend werd het woord verleend aan Michel Magits. In naam van rector Paul De Knop blikte deze als voorzitter van CVHE terug op de geschiedenis van de universiteit, en de nieuwe rol voor CAVA. Vervolgens had Sylvain Peeters, voorzitter van deMens.nu en ondervoorzitter CVHE, het over het samenwerkingsverband waaruit CAVA was ontstaan. Beide speeches kunnen worden nagelezen door te klikken op de foto’s.

 

Alle rechten voorbehouden. Behoudens de uitdrukkelijk bij wet bepaalde uitzonderingen mag niets van deze audio-opnames worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt, op welke wijze ook, zonder de uitdrukkelijk voorafgaande en schriftelijke toestemming van CAVA. De originele, volledige en niet-bewerkte opname van het evenement van 8 mei 2014 is te beluisteren in de leeszaal van CAVA.

Daarna was het tijd voor het panelgesprek over studentikoziteit en vrijzinnigheid aan de Vrije Universiteit Brussel. In de sofa’s namen vier studentikoze panelleden plaats. Het gesprek werd gemodereerd door CAVA-medewerker Jimmy Koppen.

Gerlant Van Berlaer is kinder- en spoedarts aan het UZ Brussel. Hij studeerde tussen 1985 en 1997 voor arts aan de VUB, waarna enkele jaren specialisatie volgden. Tijdens zijn studentenjaren was hij vooral actief binnen de Geneeskundige Kring (GK), maar ook bij de Sociale Raad (SoR).

Frieda Fiers is vandaag hoofd van de kinderdagverblijven van de VUB. Student aan deze alma mater van 1973 tot 1979, eerst een jaartje in de wiskunde maar daarna in de klinische psychologie. Als student was zij geëngageerd bij de Actief Linkse Studenten (ALS) en de Sociale Raad (SoR), maar ook bij de Wetenschappelijke Kring (WK) en de Psycho-Pedagogische Kring (PPK).

Mark Morhaye is vandaag directeur van de huizenvandeMens Limburg. Hij heeft een decenniumlange studentikoze staat van dienst achter de rug. Zijn eerste stappen zette hij in 1990 aan de VUB, als student handelsingenieur. Daarna studeerde hij psychologie. Hij was studentenafgevaardigde bij UVV, zetelde in de Raad van Bestuur van de universiteit, vervulde een hele reeks van functies bij het Brussels Studentengenootschap (BSG), Limburgia en PPK, en was ook even actief bij Kring der Economische, Politieke en Sociale Wetenschappen (KEPS), Solvay en Folklore Academie (FA).

Op dit moment is Philippe Vandermeer zaakvoerder van een reclame- en marketingbureau. Tussen 1982 en 1986 studeerde hij Germaanse Talen. Op studentikoos vlak was hij actief bij Germania/Romania (GeRom), was ondervoorzitter en praeses van BSG, actief bij FA en later de Oudstudentenbond (OSB), richtte de ZangFaculteit (DZF) op en zette zijn schouders onder het Vrijzinnig Zangfeest.

Wat is studentikoziteit?

Het lijkt logisch dat een gesprek over studentikoziteit en vrijzinnigheid start met de vraag wat nu precies studentikoziteit is.

 
 

Klik hier om de uitgetypte fragmenten te lezen.

Voor Philippe moet er een duidelijk onderscheid worden gemaakt met studentenfolklore:

Mark ziet opmerkelijke verschillen tussen het studentenleven aan de VUB en dat aan andere universiteiten, al was het maar omdat labojassen en klakken vooral ‘vuil’ moeten zijn:

Frieda startte een decennium eerder aan de VUB. In de jaren ’70 leek het alsof studentikoziteit vooral aan antiklerikalisme was gelinkt:

Gerlant omschreef studentikoziteit dan weer helemaal anders. VUB-studentikoziteit is vooral eigenzinnig, wars van formalisme:

Waarom studeren aan de VUB?

Gerlant kwam niet meteen vanuit een vrijzinnig vertrekpunt naar de VUB. Pas later komt de overtuiging. Al bij zijn eerste bezoek aan de campus ontmoette hij Philippe Vandermeer:

Philippe’s familie was uitgesproken vrijzinnig. De keuze voor de VUB leek evident te zijn:

Vanuit het verre Limburg naar de VUB gaan was geen evidente keuze. Mark vertelt hoe hij uiteindelijk op Campus Oefenplein verzeild geraakte:

Frieda kwam in 1973 op Campus Oefenplein aan. Op dat moment stond er, buiten de koten, nog niet veel recht:

Klik hier om de uitgetypte fragmenten te lezen.

Dopen

De dopen in de jaren ’70 waren, althans in Frieda’s herinnering, nogal vrijblijvend:

In de jaren ’80 werden de dopen wat meer gestructureerd. Philippe wijst erop dat de kringen de schachten beter opvingen en ook nieuwe fenomenen, zoals doopjury’s, ingang vonden:

Mark herinnerde zich dat de jaren ’90 vooral een periode van grote groei waren, ook wat de dopen betreft. Dooprituelen werden grotendeels geformaliseerd. Ook het cantusleven floreerde:

Gerlant vult aan: wat met het ‘functioneel naakt’ van de dopen?

Klik hier om de uitgetypte fragmenten te lezen.

Clubleven

Studentenkringen zijn geen clubs. Mark zet even de puntjes op de i.

 

Cantussen

Een ander belangrijk aspect van het studentikoos leven is het samen zingen. Dat gebeurt op de eerste plaats op cantussen. Mark wijst op de specificiteit van het eigenzinnig cantusgebeuren:

In de jaren ’70 waren de cantussen van Westland exclusief mannelijk. Frieda, Gerlant en Mark hebben er zo hun mening over:

Het Zangfeest

In 1986 was Philippe één van de initiatiefnemers van het Zangfeest van de VUB. Na een vijftal edities werd de formule aangepast tot een heuse zangwedstrijd tussen kringen en kreeg het de titel van Vrijzinnig Zangfeest van Vlaanderen. Ook Gerlant gaat hier verder op in.

Het Zangfeest bouwde al snel een stevige traditie uit. VUB-personaliteiten namen plaats in de zaal, maar soms ook op het podium. Voorzitter van de Raad van Bestuur Rik Van Aerschot was er einde jaren ’90 meermaals bij, al dan niet met klak, en later bracht ook rector Van Camp een lied:

Studenten en engagementen

Mark vertelt dat studentikoos actieve studenten vaak ook betrokken waren bij het beleid van de universiteit. De SoR en de Raad van Bestuur van de VUB telden studentenafgevaardigden. In deze vergaderingen werden ook andere elementen van het studentenleven besproken, onder andere de doopzaal – of juist het gebrek eraan.

Wanneer de VUB-overheid het oude wapenschild restylet is er niet echt uitgesproken protest aan studentikoze zijde, maar toch wel een vorm van weemoed:

Mark heeft de indruk dat het vaak de studenten waren die bezorgder waren om de vrijzinnige identiteit dan de academische overheid zelf, die zich eerder pragmatisch leek op te stellen:

Als het echt niet anders kon bezetten de studenten het rectoraat. De laatste keer gebeurde dat onder rector Van Camp. Typisch voor de VUB, aldus Mark, is dat de universiteit in zo een situatie laat begaan.

Ook in de jaren ’70 werd er geprotesteerd. Frieda bezette het kruispunt op de Generaal Jacqueslaan en Gerlant betoogde tegen de numerus clausus. Tegelijkertijd werd het VUB-restaurant opgeroepen om betere biefstuk te serveren:

Klik hier om de uitgetypte fragmenten te lezen.

De toekomst

Heeft de vrijzinnige studentikoziteit al haar hoogtepunt beleefd, of zijn alle richtingen nog mogelijk? Voor Mark, Gerlant, Philippe en Frieda ligt de toekomst alvast nog open.

Klik hier om de uitgetypte fragmenten te lezen.

Mark:

Gerlant:

Philippe en Frieda:

Reacties uit het publiek

Aan het slot van de gespreksavond was het tijd voor aanvullingen en reacties uit het publiek. Eddie Maes, één van de pioniers van de VUB beet de spits af. Hij herinnerde zich de beginjaren van de universiteit en haalt ook de linken met de ULB-studentikoziteit aan.

Frank Scheelings vertelde over zijn periode als secretaris van Historia, één van de voorlopers van de Letteren en Wijsbegeertekring.

Emerita Lydia Deveen ten slotte verwees naar de (mentaliteits)verschillen tussen de VUB en andere universiteiten.

Klik hier om de uitgetypte fragmenten te lezen.

Reacties gesloten