Wegwijs in het vrijzinnig humanisme

Het vrijzinnig humanisme is niet gemakkelijk te definiëren. Sommigen spreken enkel over vrijzinnigheid of humanisme, anderen over vrijzinnig-humanisme (met koppelteken), terwijl nog anderen het hebben over de vrijheid van denken en de verbinding maken met de begrippen van atheïsme of agnosticisme.

Uit de brochure 'Wat wil het HV?'

Uit de brochure 'Wat wil het HV?'

Onder meer de Brusselse filosoof en professor Leopold Flam ondernam een poging tot definitie:

Het vrije denken, indien het een filosofische bewustwording is, moet leiden naar sociale verantwoordelijkheid, het moet de sociale bevrijding van de mens zijn. Ze kan niet absoluut zijn, want de absolute vrijheid is ledig. Elke vrijheid die alleen maar in de gedachte blijft is vals, ze is niet eens denken, want denken is vrij denken en vrij denken is de opstand, het protest tegen de vernedering en de belediging van de mens, vanwaar ze ook mogen komen. Vrij Onderzoek bepaalt zich derhalve niet uitsluitend tegenover de godsdienst, maar vooral tegenover een maatschappij die de menselijke betrekkingen vervalst en de denkende mens in de eenzaamheid en de ondergang drijft, door hem te beletten vrij te denken. (W. Elias, Leopold Flam 1912-1995, Brussel 2010, p.10)

Wie spreekt over vrijzinnig humanisme heeft het meestal over een bepaalde levensbeschouwing, terwijl deze term ook betrekking kan hebben op de georganiseerde vrijzinnigheid. Onder deze benaming worden de verenigingen begrepen die de principes van het vrijzinnig humanisme uitdragen en die meestal aangesloten zijn bij de Unie Vrijzinnige Verenigingen, tegenwoordig beter bekend als deMens.nu. Samen met de afgevaardiging van het Centre d'Action Laïque vormen deze van deMens. Nu de Centrale Vrijzinnige Raad, die de officiële vertegenwoordiger is van de vrijzinnig humanistische levensbeschouwing ten aanzien van de overheid (in België).

deMens.nu vertegenwoordigt en verdedigt niet enkel de belangen van de bij haar aangesloten lidverenigingen, maar heeft ook de bevoegdheid over de Centra voor Morele Dienstverlening, onder het publiek bekend onder de benaming HuizenvandeMens. In deze instanties staan moreel consulenten ter beschikking om onder meer burgelijke-, huwelijks- en afscheidsplechtigheden te organiseren.

Vrijzinnig humanisme reikt nog verder: haar principes worden uitgedragen in de lessen niet-confessionele zedenleer en moraal gegeven door leerkrachten in scholen, die onder de bevoegdheid van de Vlaamse Gemeenschap of gemeente en provincie staan. Het wordt uitgedragen via lentefeesten en feesten van de vrijzinnige jeugd. Het bevordert het gemeenschapsgevoel via de Vrijzinnige (Ontmoetings)centra, verspreid over heel Vlaanderen. Het zet aan tot maatschappelijk handelen, zowel bij politici als bij anderen. Het is verbonden aan het principe van het Vrij Onderzoek, basisgedachte van de Vrije Universiteit Brussel en is aanwezig in haar academische gemeenschap. Het geeft aanleiding tot nieuwe verenigingen en instanties, die via cultuurgebonden en maatschappijkritische activiteiten een breed publiek proberen te bereiken.

In de loop van meer dan een halve eeuw werd het vrijzinnig humanisme in Vlaanderen uitgedragen door tal van organisaties. Sommigen zijn verdwenen. Anderen hebben in de loop van hun geschiedenis hun naam en/of profilering gewijzigd. Veelvuldig gebruik van afkortingen maakt een vlotte kennis er soms niet gemakkelijker op. Een kort - maar niet exhaustief - overzicht van een aantal vaak terugkerende afkortingen:

  • BOL: Bond Oudleden ’t Zal wel Gaan – Universiteit Gent
  • BSG GTGV: Brussels Studentengenootschap Geen Taal Geen Vrijheid
  • CAL: Centre d'Action Laïque
  • CMD: Centrum Morele Dienstverlening
  • EHF-FHE: European Humanist Federation-Fédération Humaniste Européenne
  • EVO: Educatieve Vereniging voor Ouderwerking in het Officieel Onderwijs
  • FVC: Federatie Vrijzinnige Centra
  • FVJ: Feest Vrijzinnige Jeugd
  • GG: Grijze Geuzen
  • HIMM: Humanistisch Instituut voor de Massamedia
  • HIVOS: Humanistisch Instituut voor Ontwikkelingssamenwerking
  • HJ: Humanistische Jongeren, vandaag Hujo
  • HOOS: Humanistische Organisatie voor Ontwikkelingssamenwerking
  • HOS: Humanistische Omroep Stichting
  • HUWECO: Humanistische Werkgroep voor Conflictstudie
  • HV: Humanistisch Verbond
  • HVCL: Humanistisch Vrijzinnig Centrum voor Lectuurbegeleiding
  • HVD: Humanistisch Vrijzinnige Dienst
  • HV: Humanistisch Verbond (zowel Vlaanderen als Nederland; in het eerste geval werd ook de afkorting HV/HVV gebruikt.)
  • HVV: Humanistisch Vrijzinnig Vormingswerk; is vandaag uitsluitend gebruikt als afkorting voor de Humanistisch Vrijzinnige Vereniging, de fusie van HV, OVM en GG.
  • HVW: Het Vrije Woord. Dit kan zowel slaan op het tijdschrift van HV, HV/HVV en HVV, als op de vzw die de televisie-uitzendingen van Lichtpunt verzorgde als de radio-uitzendingen.
  • IHEU: International Humanist and Ethical Union
  • IMD: Instelling Morele Dienstverlening
  • NCZ: Niet-Confessionele Zedenleer
  • OSB: Oudstudentenbond Vrije Universiteit Brussel
  • OVM: Oudervereniging voor de Moraal
  • PCMD: Provinciaal Centrum Morele Dienstverlening
  • RIBZ: Raad voor Inspectie en Begeleiding Niet-Confessionele Zedenleer
  • SMB: Stuurgroep Morele Bijstand (ook bekend onder de naam Ikwilpraten)
  • SMBG: Stichting Morele Bijstand aan Gevangenen
  • SML: Stichting voor Morele Lekenbijstand
  • 't Zal: ’t Zal Wel Gaan – Universiteit Gent
  • UPV: Uitstraling Permanente Vorming – Vrije Universiteit Brussel
  • UVV: Unie Vrijzinnige Verenigingen, roepnaam deMens.nu
  • VK: Vrijzinnige Koepel
  • VLC: Vrijzinnig Laïciserend Centrum
  • VO: Studiekring Vrij Onderzoek – Vrije Universiteit Brussel
  • VOC: Vrijzinnig Ontmoetingscentrum
  • VSNOO: Vereniging van Studieprefecten van het Nederlandstalig Officieel Onderwijs
  • VT: Vrijzinnig Trefpunt
  • VUB: Vrije Universiteit Brussel
  • WEMO: Werkgemeenschap/Werkgroepen Moraal
  • WLE: Werkgroep Leraren Ethiek

Reacties gesloten