Brussels Studentengenootschap Geen Taal, Geen Vrijheid

Geschiedenis

Oprichtingsdatum - einddatum 1856 - heden
Rechtsvorm Feitelijke vereniging
Profiel

Het Brussels Studentengenootschap Geen Taal, Geen Vrijheid (BSG) wordt in 1856 opgericht door Alfons Willems als neveneffect van het onderzoek naar de Vlaamse grieven door de zogenaamde Grievencommissie. De vereniging verandert geregeld van naam maar behoudt telkens de spreuk ‘Geen Taal, Geen Vrijheid’ als tweede deel van haar naam, waardoor dit de roepnaam wordt van de kring. Na WOII neemt ze de naam Brussels Studentengenootschap aan en in de jaren 1950 en 1960 evolueert ze tot koepelkring van de Vlaamse studentenkringen aan de Université Libre de Bruxelles (ULB) en later de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Het BSG is gegrondvest op het principe van het Vrij Onderzoek en verdedigt de belangen van de studentengemeenschap aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). De kring is het overkoepelend orgaan van de studentenverenigingen aan de VUB. Dit houdt in dat ze alle door de Studentenraad erkende studentenverenigingen aan de VUB omkadert en de activiteiten in de BSG-Feestzaal, de tent en de aula’s coördineert. Het BSG werkt tevens nauw samen met de leden van de Studentenraad en onderhoudt contacten met de Oudstudentenbond (OSB) en de Mens.nu. Het BSG beheert de subsidies van de erkende studentenverenigingen. Dit gebeurt door het comité van oud-voorzitters. Iedere oud-voorzitter van het BSG heeft het recht om hierin te zetelen met stemrecht ongeacht of zij al dan niet nog student zijn aan de VUB. De huidige voorzitter van het BSG woont de vergadering met raadgevende stem bij. Enkel de verenigingen die volgens hun erkenningskwalificatie van de Studentenraad in aanmerking komen voor subsidies kunnen subsidies ontvangen.

Geografische actieradius van de instelling Brussel en Vlaanderen
Relaties

Chronologische relaties

1856: oprichting van het ‘Nederduitsch Taalminnend Genootschap Schild en Vriend’ aan de ULB.
1877: de kring verandert van naam en heet voortaan ‘Vrijzinnige Studentenkring’. Rond februari 1880 valt de kring uiteen.
In december 1880 wordt ze heropgericht onder de naam ‘De Vlaamschen Studentenkring Brussel’.
1882: naamswijziging naar ‘Vlaamschen vooruitstrevende studentenkring Brussel’. In 1886 wordt de leuze ‘Geen taal, Geen vrijheid’ toegevoegd.
1924: na de moeilijke naoorlogse jaren neemt de kring de naam ‘Vlaamsche Studiegroep’ aan.
1932: we treffen zowel de naam ‘Vlaamschen vooruitstrevende studentenkring Brussel’ aan als ‘Algemeen Studentengenootschap Geen Taal, Geen Vrijheid’.
1946: hervorming naar ‘Brussels Studentengenootschap Geen taal, Geen Vrijheid (BSG-gtgv of kortweg BSG).

Hiërarchische relaties:

De officiële spreekbuis van de studenten aan de VUB is de Studentenraad. Het BSG zetelt hierin met raadgevende stem. De Studentenraad verdedigt de belangen van de studenten naar de universitaire overheid toe (onderwijszaken, algemeen beleid). De Studentenraad is aangesloten bij de Vlaamse Vereniging van Studenten (VVS). De vertegenwoordiger van het BSG in de Studentenraad is niet zelden ook de afgevaardigde voor VVS. Daarnaast is het BSG een lidvereniging van de Unie Vrijzinnige Verenigingen (UVV). Het BSG zelf is het overkoepelend orgaan voor alle andere kringen aan de VUB (facultaire, regionale, politieke, vrije tijdskringen, enz.). Iedere kring moet jaarlijks een financieel en moreel verslag indienen bij het BSG. Op basis van die verslagen adviseert het BSG de Studentenraad i.v.m. het toekennen van de subsidies. De Franstalige tegenhanger op de ULB is de Association des Cercles Etudiants (ACE). Het BSG en de ACE organiseren samen enkele grootschalige activiteiten zoals de Sint Verhaegen optocht, de massacantus en de Brussels Universities Parade. Naast het BSG zijn een aantal vzw’s in het leven geroepen om deze grote activiteiten te ondersteunen en met het oog op financiële transparantie (bv. zo vallen de BSG-zaal en de BSG-shop onder een eigen vzw en ook de organisatie van het Vrijzinnig Zangfeest werkt onder een vzw).

Archief bewaard bij CAVA

Omvang van het archief 32 meter
Wat zit er in het archief?

Notulen van de raad van bestuur/dagelijks bestuur, de (buitengewone) algemene vergadering; dossiers m.b.t. de organisatie van socio-culturele, politieke en studentikoze activiteiten; dossiers en stukken omtrent de verdubbeling van de lessen aan de ULB en de ontdubbeling van de ULB-VUB; correspondentie; de deelname aan commissies en organen (bv. Vlaamse Vereniging van Studenten); administratie omtrent (bestuurs)leden; financiële dossiers (waaronder subsidiedossiers); verkiezingsdossiers; reglementen; persoonlijke dossiers en correspondentie van bestuursleden (voorzitters, ondervoorzitters, secretarissen). Het Gulden Boek is een prachtig geïllustreerd erkend topstuk en geeft een rijk inzicht in de activiteiten van de vereniging en haar leden.

Indien er een inventaris beschikbaar is van dit archief, kan je deze raadplegen in onze online catalogus. Klik hiervoor op het -icoon.

 

Tijdschriften

Vlak na de heroprichting in 1880 verschijnt op 4 januari 1881 het eerste nummer van De Nederlandsche Student
De Geus (1946-1978)
’t VUBke (1977-1984)

Mogelijkheden voor onderzoek

Het BSG is van 1880 tot 1914 zowel cultureel, politiek als sociaal de verdediger van de belangen van de Vlamingen in Brussel in het algemeen en de Vlaamse studenten aan de ULB in het bijzonder. De studentenkring is van grote invloed op de ideeënvorming in de Vlaamse Beweging op het moment dat Brussel langzaam verfranst. Vlaamse cultuur, politiek en sociale beweging zijn voor de studenten intens met elkaar verweven. Zowel tussen de leden als tussen de bezoekende voordrachtgevers komen voor de Vlaamse cultuur belangrijke personaliteiten voor (Arthur Cornette, stichter van de Zuidnederlandse Toneelbond; de dichter Emmanuel Hiel; J. Hoste, vader en zoon; enz.). Bovendien is het BSG een recruteringsbasis voor de culturele avant-gardistische beweging ‘Van Nu en Straks’. August Vermeylen, erevoorzitter van BSG sticht van ‘Nu en Straks’ en oud-voorzitters (Gustaaf Schamelhout) en leden (Herman Teirlinck) van het BSG nemen een functie op bij ‘Van Nu en Straks’ of worden er lid van. Het BSG functioneert als ontmoetingsplaats voor cultureel geïnteresseerden en heeft contacten met diverse letterkundige verenigingen en haar leden, zoals met Reimond Stijns (oprichter van De Distel). De voordrachten gaan vaak over Vlaamse en buitenlandse cultuur en cultuurpolitiek. De vereniging dient ook als spil die de Vlaamse cultuur uitdraagt naar het buitenland. De historici Eugène Cantillon en Frederik Gerretson ontmoeten elkaar daar. Cantillon sticht tijdens WO I het Haagse dagblad Het Vaderland en werkt meermaals samen met Gerretson.

Voor Gerretson zelf is het lidmaatschap van BSG en zijn verblijf in Brussel bepalend voor zijn steun aan de Groot-Nederlandse gedachte. Het BSG onderneemt ook veelvuldig politieke acties. Als intellectuele groep hebben de studenten tot WO I een niet te onderschatten invloed op het politieke leven. In Brussel werkt het BSG in de jaren 1870-80 samen met de politieke drukkingsgroep ‘De Veldbloem’ en patroneert het de bond van Vlaamse leerlingen van athenea en middelbare scholen ‘Help U Zelf’ (opgericht in 1885). De vereniging heeft een zekere invloed op o.m. Karel Buls en diens medewerkers. Maar ook op nationaal vlak worden de basisideeën voor de Vlaamse Beweging actief uitgedragen. Bekende politieke sleutelfiguren zijn hier Jan van Rijswijck, Maurits Josson (stichter van de Vlaamsche Volkspartij), Alberic De Swarte (stichter en hoofdredacteur van De Vlaamsche Stem), Hendrik en Leo Picard, enz. Hoewel deze Vlamingen veelal de Landdagbeweging steunen, vallen ze uiteen in passifisten en activisten tijdens WO I. Ook na WO I blijven ze (ondertussen oudstudenten) nog invloed behouden, bv.in de strijd voor vervlaamsing van de universiteiten (A. Vermeylen, die de eerste rector wordt van de vervlaamste universiteit Gent, maar ook de jurist Nico Gunzburg), de amnestiebeweging (De Swarte), enz. Naast andere belangwekkende acties en ideeën komen ook de voor de Vlaamse Beweging belangrijke sociaal-economische basisideeën van Lodewijk De Raet, eveneens voorzitter van BSG (1890), in het eerste Gulden Boek aan bod. De Raet brengt zijn ideeën over een volkshogeschool voor Vlamingen via BSG in praktijk aan de ULB, maar de politieke wil en de materiële steun ontbreken om hieruit een vervlaamste Brusselse universiteit te laten ontstaan en het initiatief bloedt dood. Ook op andere plaatsen getuigt het Gulden Boek van de sociale positie van de Vlamingen in Brussel. Het Gulden Boek zelf is een mooi voorbeeld van de boekbindkunst van het einde van de negentiende eeuw. De verschillende tekeningen aangebracht door J. Wittman (in 1894) bevatten symbolische verwijzingen (wapenschilden, de geuzenbedelzak, een tekening van het vaandel, de toorts van Vrij Onderzoek, de symbolen van de faculteiten). De titels van de hoofdstukken zijn gesteld in een variant van geposeerd gotisch schrift, typisch neo-gotisch en verraden soms Art Nouveau-invloeden. Het archief van het BSG is het ideale vertrekpunt voor onderzoek naar de geschiedenis van het studentenleven, de universiteitsgeschiedenis en de geschiedenis van de vrijzinnigheid in Vlaanderen en Brussel. Het archief van het BSG is de Brusselse schakel in de studentenarchieven in Vlaanderen, samen met het archief van ’t Zal Wel Gaan (Gent) en ‘Met Tijd en Vlijt’ en ‘Loko’ (beide Leuven). Het archief geeft een overzicht van de werking van de vele studentenkringen, het studentenleven en de studentenbewegingen aan de VUB en de ULB in de 19de en 20ste eeuw tegen de achtergrond van de grote gebeurtenissen van de Belgische geschiedenis: de politieke machtsverhoudingen in de 19de eeuw, de twee wereldoorlogen, de contestatie in de jaren 1960, de economische crisis, regionale, nationale en internationale evoluties in het hoger onderwijs. Ook voor de geschiedenis van de beide universiteiten en de ontwikkelingen in het onderwijslandschap in België en Vlaanderen is het archief een rijke bron.

Als je meer wil weten

Gerelateerde archieven

Archief van BSG – Algemene Studentenvoorzieningen (AS)
Archief van de Sociale Raad (SOR)
Archief van de Studentenraad
Archief van de Oudstudentenbond VUB (OSB)
Archief van de Studiekring Vrij Onderzoek en van de andere studentenkringen aan de VUB
Archief van De Moeial en De Krant

Literatuur

Beyers-Bell J. en Van Clemens S., Alfons Willems, in Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Lannoo, Tielt, 1998, p. 3744.
De Keukelaere T., De universiteitsbelevenis van de VUB-student en de rol van de studentenverenigingen hierin: een exploratief onderzoek. Brussel, VUB, (onuitgegeven verhandeling), 2015.
De Metsenaere M. en Huysseune M., Vijfentwintig jaar VUB-studenten, in Witte E. en Tyssens J. (red.), De Tuin van Akademos. Studies naar aanleiding van de vijfentwintigste verjaardag van de Vrije Universiteit Brussel, Brussel, VUBPRESS, 1995, p. 135-185.
Despy-Meyer A., Dierkens A. en Scheelings F., 25 novembre 1941. L’Université Libre de Bruxelles ferme ses portes, Brussel, Archives de L’ULB, 1991.
Joosen T., Vrijzinnigheid bij de Brusselse studenten doorheen de tijd, in UVV_Info, V, 2005, sept.-okt., p. 28-32.
Scheelings F., Studentenbeweging (universitair onderwijs). Brussel, in De Schryver R., Dewever B., e.a. (red.), Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, Lannoo, 1998, p. 2885.
Scheelings F., Geen Taal Geen Vrijheid en de liefde voor de boeken, in OSB Briefing, XXVIII, 1999, 5, p. 6-7.
Scheelings F., Vrij Onderzoek en Vijftig Jaar Studiekring, in OSB Briefing, XXVIII, 1999, 6, p. 14-16.
Scheelings F., Les étudiants dans les cercles estudiantins de la VUB, in Femmes de culture & de pouvoir. Liber Amicorum Andrée Despy-Meyer, Brussel, ULB, 2000, p. 337-350.
Scheelings F., Zwieren, zingen en springen: de geschiedenis van de bals van de Vlaamse studenten in Brussel, in OSB Briefing, XXXV, 2006, 6, p. 4-6.
Scheelings F., Twee keer Vrij Onderzoek. De geschiedenis van het principe en de geschiedenis van zestig jaar Studiekring VO, https://vrijonderzoek.wordpress.com/geschiedenis/.
Scheelings F., Schoon uit de toon! Het Vrijzinnig Zangfeest op de VUB sinds 1986, Brussel, CVHE vzw en CAVA, 2015, 112 p.
Van Damme T., VUB op stelten!: een studie van studentenprotest en de rol van de SOR in de jaren ‘70 en ’80, Brussel, VUB (onuitgegeven verhandeling), 2013.
Verougstraete W., De rol van de studenten en oud-studenten in het ontstaan van een Nederlandstalige Rechtsfaculteit te Brussel, in Vijftig jaar faculteit der rechtsgeleerdheid VUB. Feestbundel naar aanleiding van de feestzitting van 27 november 1985.
Uyttebroeck A. en Despy-Meyer A., Les cent cinquante ans de l’ULB (1834-1884), Brussel, ULB, 1984.
Gerlo A., Noch hoveling, noch gunsteling: een levensverhaal, Kapellen, DNB/Pelckmans, 1989.
Mondelaers N. en Scheelings F., Universiteit en maatschappij: 25 jaar VUB, 1995.
Thomas A. en Masson C. (red.), Les 175 ans de l’ULB, Brussel, 2010, 173 p.

Reacties gesloten